بر اساس کتاب پروفسور راسل، به هوش مصنوعی می‌توان از چهار منظر مختلف نگاه کرد:

بنابر دیدگاه پروفسور راسل هوش مصنوعی را می‌تونیم از دو بُعد تفکر و رفتار (یا کُنش) بررسی کنیم. از سمت دیگه هوش مصنوعی میتونه انسان‌گونه و یا عقل کُل محور باشه. حالا به چه معنی؟ عقل کل رو یک موجودی در نظر بگیرین که همیشه بهترین کار رو انجام میده یا بهترین تفکر رو داره. و انسان‌گونه هم که از اسمش مشخصه و به این معنی هست که هوش مصنوعی از این بُعد باید شبیه انسان عمل یا تفکر کند. مثلا فرض کنید در یک بازی یا شرایط دیگر همان خطایی را انجام دهد که انسان انجام می‌دهد.
پس از یک سمت دو بُعد تفکر و رفتار رو داریم و از سمت دیگه انسان‌گونه بودن و یا عقل کل بودن که مجموعا چهار حالت مختلف پیش میاد که در جدول بالا میبینین. این پرسش رو از خودتون بپرسین که آیا واقعا سیستم عقل کلی می‌توان طراحی کرد؟ آیا همچین چیزی ممکنه؟

تا اینجا با یک تقسیم‌بندی آشنا شدیم اما اگر بخواهیم یک تقسیم‌بندی دیگر و یا بهتر بگم سطح‌بندی دیگر از هوش مصنوعی ارائه بدیم، میشه شکل زیر:

هر کدوم از مفاهیم بالا برای خودش دنیاییه! ولی سه موردش رو در ادامه مختصرا توضیح میدم. 

Narrow AI یا هوش مصنوعی محدود

هوش مصنوعی‌ای که فعلا باهاش سرو کار داریم همین هوش مصنوعی محدود هست. به این معناست که برای یک وظیفه خاص آموزش داده شده و ازش توقع بیشتری نمیتوان داشت. مثلا یک مدل هوشمند که گفتار شما رو شناسایی میکنه، نمیتونیم ازش انتظار این رو داشته باشیم که چهره شمارو هم درک کنه! به عبارت دیگه تک وظیفه است (البته مدل‌های چندوظیفه‌ای هم داریم ولی باز جامعیت نداره و برای چند وظیفه محدود طراحی شده)

General AI یا هوش مصنوعی عمومی

در اول صحبتم در این پست به تفکر و کنش انسان‌گونه اشاره کردم. در این سطح‌بندی دقیق همین رو مد نظر داره. یعنی اینکه افراد متخصص در این حوزه به دنبال این هستند که انسان به چه صورت تفکر میکنه؟ هوش انسانی چیه؟ چه وظایف شناختی‌ای (دیدن، شنیدن وغیره) رو انسان انجام میده؟ مکانیزم هر کدوم چیه؟
بعد از پاسخ‌دهی به این سوالات (که بیشتر کار متخصصین علوم اعصاب و علوم شناختیه) به سمت این موضوع میرن که چطوری میشه یک سامانه یا سیستم هوشمند شبیه انسان طراحی کرد (این طراحی کار متخصصین هوش مصنوعی و علوم اعصاب محاسباتیه). چه ملاحظاتی برای این سامانه لازم است؟

Strong AI یا فراهوش

هنوز کلی راه داریم که به این نقطه برسیم! در این نقطه سیستمی خواهیم داشت که بهتر از انسان تفکر و کنش خواهد داشت و لزومی نداره که وظایف شناختی شبیه به انسان داشته باشه. فراهوش سطحی از هوش مصنوعیست که به سمت عقل کل بودن پیش میره. این سوال هم خوبه از خودتون بپرسین که یک انسان (که عقل کل نیست) چطوری می‌تونه فراهوش طراحی کنه؟

“میتونم بگم که ما هنوز در هوش مصنوعی محدود هستیم و کارهای کمی هم در ابتدای هوش مصنوعی عمومی انجام شده. بررسی هوش مصنوعی عمومی باعث شناخت بیشتر ما از سامانه محاسباتی انسان (یعنی مغز) شده است”

نویسنده: ایمان خانی جزنی [محقق و مدیر هوش مصنوعی]